Blog

14 Şubat 2009

Çocuklar İçin Doğa Eğitimi, Hayvan İzleri

ÇOCUKLAR İÇİN DOĞADA HAYVAN İZLERİNİ KULLANARAK FARKINDALIK EĞİTİMİ

Yağmur dindikten sonra doğa sizlere ormanda yaşayan canlıların fotoğrafını sunar. “Yağmur fotoğraf mı çekiyor?”, güldüğünüzü duyuyorum. Eskiden olsa ben de sizler gibi gülerdim. Ormanda yaşayan canlıların fotoğraflarını görmek için önce nereye bakmanız gerektiğini bilmeniz gerek. Bulduklarınızı bir araya getirdiğinizde ormanda yaşayan canlıların görüntülerine ulaşacaksınız. Bunu öğrenmenin birçok yolu var, ama ben sizlere üç tanesini öğreteceğim.

*Hayvanların doğadaki ayak izleri
*Temizlik ağaçları
*Dışkılar

Ayak izleri bize ne anlatır?
Yağmur sonrası, ayak izleri bulmanın en güzel zamanıdır. Yağmurdan saklanan pek çok vahşi hayvan yağmur dinince inlerinden çıkarlar. Yağmura yakalananlar ise kuruyabilmek için güneşlenebilecekleri açık alanlara ihtiyaç duyarlar. Her iki durumda da yağmur sonrası ıslak orman zemininde izler bırakırlar. Bu izler o hayvanı tanımlamaktaki en büyük yardımcımızdır. Bu sayede sıska ya da besili olduklarını, kaç tane olduklarını, koşup koşmadıklarını, kaç yavruya sahip olduklarını kolaylıkla öğrenebiliriz. Bu bilgilere en kolay ulaşabildiğimiz yer orman yolları olmasına karşın, nerelere bakmanız gerektiğini öğrenmeniz gerek.

Öncelikle su birikintilerinin olduğu yerlere dikkat etmeniz gerekiyor. Bu çalışmaya başlamadan önce, gezi düzenleyeceğiniz bölge hakkında bilgi edinmelisiniz. Orman yollarında oluşan su birikintileri toprak tarafından emildiğinde geriye yumuşak ve çok ince bir toprak tabakası kalır. Bunu bir fotoğraf filmi olarak düşünebilirsiniz. Bölgede yaşayan vahşi hayvanlar aktif oldukları dönemlerde yani geceleri bu çamurlu alanlarda ayak izleri bırakırlar.

 


Öğrenmeniz gereken hayvan izlerini ayırt edebilmek. Bizler bu izler sayesinde pek çok bilgiye ulaşabiliyoruz. Doğanın sizlere sunduğu bu bilgileri toplamak için yanınıza bazı malzemeler almalısınız. Fotoğraf makinesi, kağıt, kalem, ölçüm yapabileceğiniz gereçler, kalıp almak için alçı ve kalıp malzemesi. Bu sayede topladığınız bilgileri evinize taşıyabilir, çalışmalarınıza evde de devam edebilirsiniz. Bu izleri taşımanın en kolay yolu fotoğraf çekmek veya alçıdan kalıplarını çıkarmaktır. Bu kalıpları, evinizde bulunan, izleri gösteren tablolarla karşılaştırabilir hangi hayvan olduğunu tanımlayabilirsiz.


Temizlik Ağaçları ne demek?

Banyo yaparken suyu dikkatli kullandığınızı biliyorum. Dişlerinizi fırçalarken suyu açık bırakmıyorsunuz. Boş yere yanan lambaları söndürüyorsunuz. Bu sayede su kaynaklarını koruyor, hayvanların ve bitkilerin yaşamasına yardımcı oluyorsunuz. Peki, hayvanlar bunu nasıl yapıyor? Bunu öğrenmek için ormandaki izlere dikkatlice bakmanız yeterli. Bu sayede bu bilgilere ulaşabilir ve kayıt altına alabilirsiniz.

Pek çok memeli hayvan temizlenebilmek için çamur birikintilerini ya da ağaçları kullanır. Çam ağaçlarının üzerindeki reçine vahşi hayvanlar tarafından sinek ısırmaları ve dikenlerin açtığı yaraların tedavisinde kullanılıyor. Bu ağaçları bulduğunuzda hayvanın neredeyse bütün özelliklerini öğrenebiliyorsunuz. Bu bilgiyi size çam ağacının ürettiği reçineye yapışan kıl ve buna benzer hayvana ait kalıntı örnekleri sağlıyor. Ağaç üzerindeki izlere bakarak hayvanın boyunu, pençelerinin büyüklüğünü öğrenmek de hiç zor değil.

Dışkı bir işe yarar mı?

Tuvaletten çıkınca ellerinizi mutlaka sabunlamalısınız. Bu sayede ellerinizi mikroplardan arındırır ve hastalanmazsınız. Peki, ormandaki hayvanlar tuvaletlerini nasıl yapıyorlar? Sevgili çocuklar doğadaki hayvanlar dışkılarını haberleşmek ve yaşam alanlarının sınırlarını belirlemek için de kullanıyorlar. Bu nedenle her hayvanın dışkısının biçimi ve tuvaletini yaptığı yer farklı olabiliyor. Evlerdeki kediler kakalarının üzerini örterken, tilkiler otların ve kayaların üzerine görünür yerlere yapıyor. Her dışkının biçimi ve içerdiği kalıntılar o hayvanla ilgili bilgiler sunuyor bize. Bu sayede nasıl beslendiklerini, hangi alanda yaşadıklarını ve sayılarını öğrenebiliyoruz.


Pek çok meyve sonbahar gelince olgunlaşıyor. İncir, erik, kiraz, böğürtlen, ahududu sizin kadar doğadaki pek çok canlıya kışı geçirmesi ve hayatta kalması için yardım ediyor. Bitkiler hayvanlara yardım mı ediyor. Evet, çocuklar yardım ediyorlar ama bir ödül karşılığı. Peki, ödül ne? Ödül meyvenin çekirdeklerinin hayvanlar tarafından taşınarak, kakalarıyla dışarı atılması. Meyve veren ağaçlar bu sayede başka yerlere gidebiliyorlar. Ve çimlenip ağaca dönüşüyorlar.

Bu yaprağın üzerinde ise dışkıların geri dönüşümüne ait güzel bir örnek var. Yaprak biti, bitkinin öz suyuyla beslenirken öz sudaki şekerleri parçalıyor, sonra dışkı ile parçalanmış şekerleri atıyor. Yani yaprak bitinin kakası şekerden yapılmış. Karıncalarsa bu şekerli dışkıdan kendilerine ziyafet çekiyor ve yaprak bitlerini koruyor.

zati erbaş

Doğa ve Çocuk

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir