Javascript Menu by Deluxe-Menu.com
Zati ERBAŞ
doga_007.jpg

Ana Sayfa > DOĞA OKULU > DOĞA ve FARKINDALIK

Gps: Küresel yön bulma aygıtlarının ibresi

Kuzey, Güney, Doğu ve Batı değişmez

Güneşin elleri dokundukça toprağa, her yerden yaşam fışkırıyor. Binlerce güzellik doğuyor, doğuyor ve ölüyor. Baharın çiçekleri çok vefasız, doğuyor ve dönüşüyorlar toprağa. Kelebekler, güneşin ellerine bırakıyor kanatlarını ve güneş, büyülü bir güce dönüşüp, değiştiriyor her şeyi. Artık her şey, çok daha güzel, daha büyülü, daha sıcak ve sessizlik zamanı, yerini, çiçekler zamanına bırakıyor.

devamı >>

Kartal, Tilki, Fare ve yaşam döngüsü

Geniş düzlüklerdeki yollar, alt geçitler, tüneller, trafiğin oldukça yoğun olduğunu gösteriyor. Karın etkisiyle yere yatan otların, dalların ve taşların arasından geçen bu ulaşım ağı toprağın derinliklerinde yer alan bir şehre ulaşıyor. Şehrin sakinleri ortalıkta görünmüyor. Yaşam izinin olmadığı, terk edilmişliğin hâkim olduğu bu alandaki…

devamı >>

Uğur böceğinin yaşam döngüsü

Uğur böcekleri kışı nerede geçirir? Ergin uğur böcekleri kışı geçirmek için, yaprak , kaya ve ağaç kabuklarının altı gibi korunaklı yerler de yığınlar oluşturur. Kayaların arasındaki uğur böceği öbeğini görünce şimdi dilek tutmanın tam zamanı diye geçiyor aklımdan. Baharın gelmesiyle birlikte üremek, yumurtlamak ve av bulmak  için çevreye…

devamı >>

Sivrisineğin yaşam döngüsü

Sivrisinekler Diptera (Gerçek Sinekler) takımının Culicidae ailesine ait küçük kırılgan böceklerdir. Sivrisinekler baş, göğüs ve karın olmak üzere üç vücut parçasından oluşurlar. Algılayıcılar sivrisineğin başında bulunurlar; iki birleşik göz ve kimyasallar için antenler. Dişi sivrisineğin ağız kısmında bir delici-emme hortumu (proboscis) vardır. Erkek sivrisinekler tüylü bir antenlere sahiptirler ve ağız kısımları deriyi delmek için uygun değildir.

devamı >>

Örümcek, Athena,Arakne

Örümcek ağı nasıl yakalıyor.

Gaz lambasının odada oluşturduğu gölgelere fırtınanın sesi de eklenince nenemden masal dinlemenin keyfine doyum olmazdı. Anlattığı hikâyelerin pek çoğu hafızamdan silinse de tanrıların dantelci kızı örümceğe dönüştürme hikâyesini hiç unutmadım. Okuması yazması olmayan nenemin Anadolu mitolojisinde yer alan bu masalı kimden öğrendiğini tahmin etmekse hiç zor değildi. Ona…

devamı >>

Siste yürümek

Korkunun dağ aşma yürüyüşlerindeki etkisi

Buzlu rakı kıvamı bir mekanda yolculuk; siste yürümek, bu kadar zor ve baş döndürücüdür. Yol bulmak, yön bulmak imkânsızdır neredeyse. Sütbeyaz bir körlükte zaman, yavaş ve sünerek akmaya başlar. Ellerinizi parçalarmışçasına kemirir, ıslak soğuk, bir kurdun vahşiliğiyle. Hafif esen rüzgâr bile “gerçeğe” dönüştürür sisi ve çok can yakar. Aklınızın bir köşesine çizdiğiniz mekânsal görüntüler yoksa hiç bir yol, sizi beklediğiniz yere götürmeyecektir. Korku hâkim olacaktır size, zamana ve mekâna

devamı >>

Uğur böceğinin yaşam döngüsü

Uğur böceği,Coccinella septempunctata

Uğur böceğini sever misiniz?  Kim sevmez ki?  Çoğu zaman yaşam döngüleri ve doğadaki yerleri hakkında hiçbir şey bilmesek de; dilek taşıyıcı olarak onlara yüklediğimiz anlam, bizi mutlu etmeye yetiyor da artıyor bile.  Doğanın uğur böceğine yüklediği anlam bizimkiyle asla örtüşmüyor. Uğur böceği öldürmeye programlanmış bir canlı ve yaşam…

devamı >>

Uzunbacak, Black-winged Stilt, Himantopus himantopus

Poyraz bu gün çok sert, denizde çok galaş var. Teknenin su yapan yerlerini macunluyorum. Tekne demişsem 4,5 m. kestane ağacından bir balıkçı kayığı. Adı Emice, Emine’nin Emi’si Cemali Ce’si anamın ve babamın adlarının bileşkesi. Akşam palamuda gideceğim. Henüz çok yağlanmadığı için tam yeme zamanı. Oy oy tadını bilseniz.

devamı >>

Kelebeklerin yaşam döngüsünden bir kesit, Kelebeklerin aşkı

Çevrenin kuru ve yaşamdan uzak görüntüsü attığımız her adımla yaşama dönüyor. Her yer kelebek dolu. Havanın iç bunaltan sıcaklığına rağmen çevremizde olup bitenin yarattığı farkındalık her şeyi daha bir katlanılır kılıyor. Sararmış otların arasından fırlayan ağaç kabuğu görünümlü iki kelebek hemen yakınımızda bulunan kayaların…

devamı >>

Bir böceğin savunma stratejisi

Ağacın üzerinde görünmezlik kazanan böcek, hareketimle birlikte üzerinde bulunduğu dalın diğer tarafına geçiyor. Tehlike uzaklaştığında hantal bir uçuşla ve büyük bir dozurdamayla havalanıyor. Uçuş mesafesi  büyüklüğü nedeniyle oldukça kısa.Otların üzerine yaptığı mecburi iniş sonrası hızla tırmanıyor. Hantal uçuşu ile karşılaştırıldığına ağaç üzerindeki çevikliği ve  tırmanış yeteneği şaşırtıcı derecede hayranlık uyandırıyor.…

devamı >>

Sarı Yengeç Örümceği-Thomisus onustus

İlk bakışta yengeç örümceklerden çiçek örümceği-Misumena vatia ya benzese de, sarı yengeç örümceği Thomisus onustus, köşeli karın yapısı ile diğerlerinden ayrılır. Diğer örümceklerden farklı evrimleşen bu örümcek, tüm yaşamını yerleştiği çiçeğin üzerinde avının gelmesini bekleyerek geçirir. Yaygın bir örümcek türü olmasına karşın, bölgesel bitki yapısına bağımlı olması nedeniyle, şehirleşme…

devamı >>

Doğanın seçimi

Rüzgâr, kuş sesleri, bir çıtırtı, yuvarlanan bir taş ve hızla hareket eden gölgelerin dışında; orman sakinlerini doğal yaşamlarında izlemek pek de mümkün değildir. Gerçekten orada bir yerlerde midirler? Burada doğanın fotoğrafları devreye girer. Çamur, doğal yaşamın fotoğrafıdır. Çamur, hareketin kayıt altına alındığı bir belgedir.  Bu veriler sayesinde orman…

devamı >>

Doğu çınarı tohumu-Platanus orientalis

Bilimsel sınıflandırma
Alem:     Plantae (Bitkiler)
Bölüm:     Magnoliophyta (Kapalı tohumlular)
Sınıf:     Magnoliopsida (İki çenekliler)

devamı >>

Doğada uyandırma servisi nasıl çalışıyor

Doğada pek çok canlının kışı, göç ederek, uyuyarak ya da zorlu koşullar için yuvalanarak geçirdiği biliniyor. Zorlu koşulları içeren bir mevsimi atlatabilmek, doğa seçmelerinden sadece biri. Dondurucu kış soğuklarını, kış avcılarını atlatabilmek, yaşam döngüsü içerisinde var olabilmek için önemli bir başarı. Sırada pek çok zorlu sınav var. Peki, neden…

devamı >>

FOSİL/Deniz kestanesi-Conulus

Karçal dağlarının son geçidi Çişkara'dan Gorgit yaylasına doğru alçalıyoruz. Patikanın çevresini mesken tutmuş kuzu kulaklarının sunduğu ziyafet hepimizi mutlu ediyor.  Fatma, geçidi aşarken sis olmasın diye dilek tutmuştum, dileğim gerçek oldu diyor. Hava güzel ve güneşli.  Vadilerden yükselen sis yağmur habercisi ve mevsim değişmeye başlıyor. Yeşim, ağzı kulaklarına varan…

devamı >>

DENİZ BÖRÜLCESİ-Salicornia europaea

Yaşlandıkça aldığınız ilk tavsiyelerden biri üç beyazdan uzak durmanız gerektiğidir; Un, tuz, şeker. Damağımızda yarattığı etki, onları bizim için vazgeçilmez yapsa da, ölümcül tehlikeler, bu etkiyle beraber geliyor. Yüksek…

devamı >>

GAL ARISI KAPSÜLÜ-MARS'A YOLCULUK

Sonbahar rüzgârlarının etkisiyle ağaçtan kopan yaprak, yolcusuyla birlikte toprağa doğru süzülüyor. Yaprağın üzerinde bulunan, su damlası görünümlü kapsül, konuğuna güvenli bir yolculuk sağlıyor. Yaprak, orman tabanına yumuşak iniş yapıyor. Kapsül henüz ana gemiden-yapraktan ayrılmıyor. Ayrılma orman tabanındaki geri dönüştürücüler, mantarlar yaprağı dönüştürdüğünde gerçekleşecek. Kapsül, yemyeşil görüntüsü, sert ve sulu…

devamı >>

Doğal denge: Uğurböceği Karınca ve Yaprak biti

Karıncaysanız, verimli bir yaprak biti sürünüz varsa, türünüzün devamlılığı için gerekli olan besin kaynaklarını korumak, sizin için hayati önem taşır. Yaprak biti sürüsüne yapılacak bir saldırı kaynaklarınızın tükenmesine neden olacaktır. Yaşamak için, kaynakları korumanız gerekir, bunu yaparsınızda. Oysa karıncanın yaşamını kolaylaştıran yaprak bitleri, pek çok bitki türünün zayıf düşmesine…

devamı >>

Böcekler arası ilişki: Karınca ve Yaprak biti

Artık üretmekten vazgeçtik. Köyde süt, tereyağı, yumurta, sebze bulmak neredeyse imkânsız. Eskilerin diktiği üç beş meyve ağacı olmasa incir, üzüm, ceviz ve elmayı da manavdan alacağız. Hepsi ithal, hepsini el üretiyor. Biz ne yapıyoruz? Hiç. Allah devletimize zeval vermesin. Eskiden köylüsüne bakardı, şimdi de bakıyormuş. Bizim köydekiler, kömür veriyor,…

devamı >>

Doğal yaşamın bir bütün halinde korunmaması uzun vadeli bir yok oluş sürecinin başlangıcını ifade ediyor

Ormanın eğimli yamaçlarına yerleşmiş sık orman dokusu içerisinde yürümek oldukça zor. Orman içi kesim yolları, iyi güneş almaları nedeniyle otlarla, çiçeklerle, ağaç fideleriyle dolu. Araçlar tarafından sık kullanılmayan bu yollar, yumuşayan zemin nedeniyle yürüyüşçüler için rahat bir parkura dönüştürüyor.
Ormanın avcı sakinleri için bu açık alanlarsa, birer av…

devamı >>

Yırtıcı kuş ölümlerinde insan etkisi

Boylu boyunca uzanmak toprağa ve bir daha kanat çırpamamak. Bunu hiç kimse istemez, istemedik de ömür boyu. Aklı başında olmak yerde tutsa da ayaklarımızı, aklımızın bir yerleri, kanat çırptı durdu, duracak ömür boyu maviliklerde. Ormanın tabanında kanatları yarı açık yatan kartal yavrusu, bir daha uçamayacak. Ölüm nedeni pek çok…

devamı >>

Örümceğin beslenme stratejisi

Ağ ören bir örümcekseniz, hazırladığınız tuzağın size sağlayacağı avantajla yemeği beklemekten başka yapacağınız bir iş yoktur. Tuzağın en uygun yerine, merkezine yerleşir, avın tuzağa yakalandığında yayacağı titreşimi beklersiniz. Geri kalanını zaman halleder. Bol besin, bol yavru ve genetik aktarımı-yaşamı garantilemek demektir.

devamı >>

Karınca ve Geri dönüşüm

Mevsim hızla değişiyor, güneş daha az ısıtıyor toprağı. Tohuma ve meyveye dönüşen çiçekler, çoktan gittiler. Sabah sisi artık uzun süre dolduruyor vadileri. Sonbahar ve peşi sıra kışa hazırlanıyor dünya. Yaşam zincirini korunmak tüm canlılar için önemli. Kış uykusuna yatanlar, göç edenler olduğu gibi, soğuktan korunmak için güvenli evler oluşturan…

devamı >>

Örümcek ve Mühendislik 2

Tavandaki tahtaların, duvarla birleştiği yerdeki siyah örümcek, deliğinden hızla çıkıp avını yakalıyor ve aynı hızla geri dönüyor. Tavan köşelerine ağ kurmuş diğer örümceklerden farklı olan siyah renkli bu örümceğin, nasıl avlandığını merak ediyorum. Örümcek, tahtaların arasında ağ’dan bir korunma deliği oluşturarak pusuya yatıyor. Örümceğin vücudu, potansiyel avın geleceği…

devamı >>

Ardıç Kuşu / Doğada görünmez olmak

Bir gün uçmanız gerekir. Yuvanın, görece güvenli ortamından ayrılmak, yaşam döngüsünün de tehlikelerini beraberinde getirir. Güçlü olmak, iyi uçabilmek, beslenme alanlarını öğrenmek, genlerinin bir başka nesle aktarımının…

devamı >>

Yeşil sinek-Lucilia

Doğada ne zaman tuvalete gitseniz, siz daha işinizi bitirmeden etrafınız metalik yeşil, siyah, mavi, bronz ya da sarı yeşil sineklerce kuşatılır. Renklerinin güzelliği bizi büyülese de gaita üzerinde dolaşmaları ve vızıldamaları tiksinti duymamıza neden olur. Leş sineği olarak bilinen bu canlılar üreme döngülerini çürümekte olan organik maddeler…

devamı >>

İçimiz rahat etmedi, sıktık zehirli kimyasalları

 “Bu gün keneye bir kurban daha verdik” ; Samsun’un kavak ilçesinde yaşayan Aslan Kıpti kene ısırması sonucu yakalandığı Kırım-Kongo kanamalı ateşi hastalığı sonucu hayata veda etti. Bu…

devamı >>

Örümcek ve mühendislik 1

Güneş yükseldikçe sis, geniş düzlüklere, su damlaları bırakarak kayboluyor. Geceyi, yaylayı kaplayan ot örtüsünün altında geçiren kelebekler, nemden kurtulmak için yüksek otların güneş alan kısımlarına çıkıp…

devamı >>

Ölü gömer böcekler-Oiceoptoma thoracicum

Ölüm, son mu başlangıç mı? Yaşam döngüsü bu soruyu basit bir dille yanıtlıyor; her ölüm yeni bir doğum. Ölü bir kurbağa düşünsel olarak bizler için son’u simgelese bile…

devamı >>

Örümceğin avlanma stratejisi: Uçuş

Zeytin ağacının dalından aşağıya doğru sarkan örümceği fotoğraflamak için uygun pozisyonu arıyorum. Rüzgâr, beni engelliyor. Örümcek yavaş, yavaş rüzgârın etkisiyle daireler çizerek toprağa…

devamı >>